Zwelling, stijfheid en onzekerheid bij het bewegen. Het zijn veelvoorkomende uitdagingen in de eerste periode na een totale knieprothese. Bij Fysiq Vision in Veenendaal ontstond daarom de vraag: kunnen we betere voorwaarden creëren om patiënten eerder en met meer vertrouwen te laten bewegen?
Fysiotherapeuten Natascha Plate en Geert Meijer combineren binnen hun postoperatieve aanpak compressie met, waar geïndiceerd, tijdelijke ondersteuning door een brace en actieve oefentherapie. Diana van Kooten die volgens deze werkwijze revalideerde, vertelt over haar ervaring.
Een knie met een voorgeschiedenis
Voor Diana begon het verhaal al ruim voor haar knieprothese. Na een achillespeesruptuur in 2022 volgden meerdere operaties aan haar enkel. Tegelijkertijd namen haar knieklachten steeds verder toe. "Het was eigenlijk een echt traumabeen. Mijn achillespees was afgescheurd en ik ben meerdere keren aan mijn enkel geopereerd. Ondertussen kon mijn knie ook niet meer."
Uiteindelijk was een totale knieprothese noodzakelijk. Toen het zover was, ging het plotseling snel. Diana :"Ik dacht dat het nog wel even zou duren. Toen kreeg ik een telefoontje van het ziekenhuis en twee dagen later lag ik op de operatietafel."
Ook de fysiotherapie werd snel opgestart. "Vrijdag werd ik geopereerd, maandag heb ik Natascha gebeld en dinsdag zijn we samen gestart."
Zwelling als onderdeel van de revalidatie
In de eerste fase was de knie nog fors gezwollen. Daarnaast was vooral het volledig strekken van de knie lastig; Diana: "De strekking was echt mijn grootste probleem. Dat was vóór de operatie al zo en daarna bleef dat moeilijk." Juist die combinatie van zwelling en beperkte bewegingsruimte is iets wat Natascha en Geert regelmatig terugzien na een knieprothese.
Natascha: “Na een operatie hoort zwelling natuurlijk tot op zekere hoogte bij het herstel. Maar wanneer die zwelling het bewegen belemmert, wordt het voor ons ook een factor binnen de revalidatie. We willen niet alleen oefeningen geven, maar ook kijken welke voorwaarden nodig zijn om die oefeningen zo goed mogelijk te kunnen uitvoeren."
Daarom wordt binnen Fysiq Vision steeds nadrukkelijker gekeken naar de rol van compressie in de vroege postoperatieve fase.
Compressie om ruimte te creëren
Bij deze patiënt werd compressie al vroeg onderdeel van de behandeling. Geert: "Rond de knie kan na de operatie behoorlijk wat vocht aanwezig zijn. Juist wanneer iemand moeite heeft met de extensie kan dat hinder geven. Met compressie proberen we de zwelling te beïnvloeden en daarmee zo gunstig mogelijke voorwaarden te creëren voor het mobiliseren."
Diana merkte zelf snel verschil; "Ik had de compressiekous eigenlijk meteen de hele dag aan. Ik vond het heel fijn." De kous bleef uiteindelijk nog enkele maanden onderdeel van haar herstel. Maar binnen de aanpak van Fysiq Vision gaat het niet alleen om zwelling.
De tweede factor: vertrouwen
In de eerste weken na een knieprothese kan een patiënt onzeker zijn over het geopereerde been. Kan ik erop staan? Houdt mijn knie het? Mag ik dit al? Dat kan ervoor zorgen dat iemand voorzichtiger gaat bewegen. Daarom werd bij deze patiënt, nadat de krammen waren verwijderd en de wond voldoende gesloten was, tijdelijk een kniebrace toegevoegd.
Natascha: "We hebben in de praktijk geleerd dat een brace met de krammen nog aanwezig niet altijd prettig is. Compressie kunnen we vaak eerder inzetten. Met de brace wachten we totdat de wond het toelaat." Het doel van de brace is nadrukkelijk niet om het been langdurig over te nemen of afhankelijkheid van ondersteuning te creëren. Integendeel. "Voor mensen kan een brace in die eerste fase een gevoel van veiligheid geven. Daardoor durven ze eerder weer te bewegen. Zodra kracht, stabiliteit en vertrouwen terugkomen, neemt de noodzaak van de brace weer af." De patiënt herkent dat. "De kous gaf eigenlijk ook een stukje stabiliteit. Of misschien moet ik zeggen: vertrouwen. Je voelt beter waar je been zich bevindt."
Compressie + ondersteuning + bewegen
Juist in de combinatie zien de fysiotherapeuten een interessante wisselwerking. Compressie richt zich op de zwelling. De brace kan tijdelijk ondersteuning en vertrouwen bieden. En daardoor ontstaat ruimte voor waar de revalidatie uiteindelijk om draait: actief bewegen. Geert: "Je ziet dat mensen meer zekerheid ervaren en daardoor actiever worden.
Met bewegen activeer je vervolgens ook de spierpomp. Tegelijkertijd proberen we door de zwelling te beïnvloeden meer ruimte te creëren om te mobiliseren. Die verschillende onderdelen kunnen elkaar versterken." Natascha: "Wij willen uiteindelijk dat iemand zo snel mogelijk weer zélf goed gaat bewegen. Compressie en een brace zijn voor ons daarom geen einddoel, maar hulpmiddelen waarmee we in een bepaalde fase betere voorwaarden proberen te creëren voor de actieve revalidatie."
Wat bij Fysiq Vision begon vanuit klinische ervaring, krijgt inmiddels een steeds duidelijkere plaats binnen de postoperatieve knie-revalidatie. De praktijk wil de combinatie van vroege aandacht voor zwelling, compressie, tijdelijke functionele ondersteuning en actieve oefentherapie structureel verder ontwikkelen binnen het herstel na een totale knieprothese. Daarmee wordt postoperatieve zwelling niet als een losstaand probleem bekeken, maar als één van de factoren die van invloed kunnen zijn op mobiliteit en functioneren. Natascha: "Onze achtergrond in zowel orthopedische revalidatie als oedeem- en compressietherapie komt hier eigenlijk heel mooi samen. We zijn gaan kijken: wat gebeurt er als we die kennis niet naast elkaar gebruiken, maar daadwerkelijk integreren in één behandeltraject?"
Het uitgangspunt kan eenvoudig worden samengevat:
zwelling beïnvloeden → bewegingsruimte creëren → vertrouwen ondersteunen → bewegen stimuleren → ondersteuning afbouwen
Een vernieuwend zorgpad
Fysiq Vision wil deze gecombineerde aanpak verder uitbouwen tot een herkenbaar en meetbaar postoperatief zorgpad. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar mobiliteit en kracht, maar ook naar onder andere zwelling, extensie, functioneel bewegen, het gebruik van loophulpmiddelen en het vertrouwen dat de patiënt ervaart tijdens bewegen. Natascha: "We zien in de praktijk positieve ervaringen, maar juist daarom willen we nu de volgende stap zetten. Niet alleen zeggen dat iets goed voelt of dat wij klinisch verschil zien, maar patiënten systematisch volgen en onze resultaten vastleggen."
De ambitie is om de werkwijze verder te standaardiseren, ervaringen bij een grotere groep patiënten te verzamelen en waar mogelijk de samenwerking te zoeken met andere betrokken zorgprofessionals. Fysiq Vision wil daarmee vooroplopen in Nederland met het structureel integreren van oedeemmanagement, functionele ondersteuning en actieve fysiotherapeutische revalidatie na een totale knieprothese.
Geen product als uitgangspunt, maar de patiënt!
Binnen deze aanpak kunnen onder andere de RehabOne compressiekous en de Genumedi E+motion brace van medi worden ingezet.
Maar voor Natascha en Geert begint de keuze niet bij een product. "We kijken eerst naar de patiënt. Hoeveel zwelling is er? Wat doet dat met de bewegingsruimte? Hoe beweegt iemand? Hoeveel vertrouwen heeft iemand in het been? En welke ondersteuning is op dát moment nodig? Dat kan gedurende het herstel veranderen."
Ook het afbouwen is daarom onderdeel van de behandeling. Wanneer voldoende stabiliteit, kracht en vertrouwen zijn teruggekeerd, is de brace niet langer nodig. Compressie kan afhankelijk van de resterende of belastinggerelateerde zwelling langer worden gebruikt.
De patiënt kiest opnieuw
Misschien is de ervaring van de patiënt zelf uiteindelijk wel de meest aansprekende illustratie. Binnenkort wordt namelijk ook haar andere knie geopereerd. De vraag of ze bij die revalidatie opnieuw gebruik zou willen maken van compressie en, waar nodig, een brace levert een duidelijk antwoord op: Diana: "Absoluut. Ik zou het zeker weer zo doen."
Voor Fysiq Vision is haar verhaal tegelijkertijd geen eindpunt, maar een begin. Van één positieve patiëntcasus naar een structurele, meetbare en verder te ontwikkelen aanpak voor revalidatie na een totale knieprothese.
Over Fysiq Vision
Fysiq Vision Fysiotherapie & Fitness in Veenendaal combineert binnen de praktijk verschillende expertisegebieden. Binnen de postoperatieve orthopedische revalidatie wordt kennis van bewegen en belasting gecombineerd met expertise op het gebied van oedeem en compressietherapie. Met de verdere ontwikkeling van het postoperatieve kniezorgpad wil Fysiq Vision bijdragen aan een geïntegreerde benadering waarin niet alleen kracht en mobiliteit, maar ook zwelling, vertrouwen en functioneel bewegen vanaf de vroege herstelfase aandacht krijgen.
Iedere patiënt en iedere revalidatie is anders. De inzet van compressie en/of een brace wordt individueel bepaald op basis van onder andere wondstatus, zwelling, functioneren en behandeldoelen en vindt waar nodig plaats in afstemming met de behandelend arts.